Środa, 24 Maj 2017
 

Z ostatnich dni




TRZECIA PLAGA

Waera

 

Nigdy za mało powtarzać, że Tora opisuje rzeczywistość, w której istnieje Jeden Prawdziwy JHWH Elohim, połączony z jednym, wybranym ludem Israela szczególną więzią, oraz że owa rzeczywistość zamieszkiwana jest też przez inne ludy, praktykujące kult własnych elohim, z którymi łączą je swoiste relacje. Przez całą Torę przewija się taka właśnie wizja świata, jednak dopiero w Księdze Imion (Szmot), zwanej w nie-żydowskiej nomenklaturze Księgą Wyjścia, pokazany jest proces walki i ścierania się JHWH Elohim z obcymi elohim reprezentowanymi przez Paro, faraona. Walka ta odbywa się poprzez plagi, zwane też ciosami (makot) lub znakami (otot), a poprzedza je próba sił w postaci przemiany materii nieożywionej (laski) w ożywioną (węża). Zarówno ową przemianę jak i dwie pierwsze plagi potrafią powtórzyć za Moszem czarownicy Micrajim. W przypadku przemiany lasek w węże, fakt, że laska Aharona połyka laski czarowników wzkazuje na to, iż mamy do czynienia z magią iluzji ze strony tych drugich – zatem nie dochodzi do rzeczywistego ożywienia martwej materii organicznej. Podobnie czarownicy powtarzają z pozytywnym rezultatem swe zaklęcia w przypadku:

1) przemiany wody w krew – krew przynależy tu do sfery biologii, ale nie jest żywa;

2) wyprowadzenia żab z Rzeki – do żadnej przemiany nie dochodzi, jedynie żywym stworzeniom nadaje się magiczny nakaz.

Wynika z tego, że elohim Micrajim potrafią w reakcji na działanie JHWH Elohim powtórzyć w sposób iluzoryczny pierwszy znak oraz dwie pierwsze plagi. Gdzie zatem kończy się moc owych elohim? W sferze panowania nad Życiem par excellance – gdy ma dojść do rzeczywistej przemiany prochu w żyjące robactwo – jak podaje Tora: (Wj 8:14) „I zrobili tak czarownicy przy pomocy swoich zaklęć, jednak im się nie udało”. Panem Życia, El Chaj, jest bowiem wyłącznie JHWH Elohim.

Powyższy wywód opiera się na słowach Oskara Goldberga, które cytuję poniżej in extenso:

[…] w Pentateuchu nie tylko nie kwestionuje się istnienia „innych bogów” (elohim acherim), lecz przeciwnie, czyni się je oczywistym założeniem. Cała historia wyjścia z Egiptu dotyczy walki JHWH elohim z elohim Egiptu – walki, z której JHWH elohim wychodzi zwycięsko. W Pentateuchu nie utrzymuje się, że JHWH elohim jest jedynym elohim i nie ma żadnego innego, przeciwnie, wszystkie odnoszące się do tej kwestii fragmenty należy pojmować w ten sposób, że pomiędzy wszystkimi elohim, którzy istnieją i razem należą do konstrukcji świata, istnieje jeden elohim, zawierający taki element konstrukcji świata, który daje mu przewagę nad innymi. W takim znaczeniu wypowiedział się Jetro1 , gdy Mojżesz opowiedział mu wszystkie wydarzenia: „Wiem teraz, że JHWH jest większy od wszystkich elohim, gdyż przewyższył ich w przedmiocie ich pychy (ki ba-dawar aszer zadu alehem)” – to znaczy w kwestii, co do której byli oni (Egipcjanie) przekonani o swojej przewadze (mianowicie w opanowaniu sfery biologii), „górował On nad nimi” (to znaczy JHWH miał nad nimi przewagę). Właśnie ta przewaga, związana z jednym elohim, stanowi cechę JHWH i jest czymś najważniejszym, o co tutaj chodzi. W tym kontekście wysoce istotne jest zrozumienie, że po pierwsze, jedynym celem prób (tak zwanych otot), które Mojżesz wykonuje przed faraonem, jest wykazanie panowania JHWH, zwłaszcza jego górowania nad materią organiczną, a więc opanowanie domeny biologii (por. transformacje2 materii nieorganicznej w organiczną; laski w węża, wody w krew, prochu w robactwo itp.) oraz, po drugie, że „inni bogowie” dysponują w znacznym stopniu tą samą mocą, którą ma JHWH elohim, w tej samej mierze są bowiem w stanie zdziałać wszystko aż do przekształcenia prochu w robactwo3 . Z tego powodu faraon daje się przekonać dopiero po zastosowaniu najbardziej drastycznych metod walki4  .

 

Arje Krawczyk

27 stycznia 2017

-----------------------

1 Wj 18,11.

2 Wj 7,10-20; 8,13.

3 Wj 7,11-22.

4 O. Goldberg „Rzeczywistość Hebrajczyków”, rłum. T. Sikora, Kraków 2012, s. 21. Wyróżnienia i zapis wedle oryginału.

Aktualności


Nowe Projekty


Ostatnie pytania


Nowe artykuły

Lombard Bytom Ruda Śląska Skup złota