Piątek, 23 Czerwiec 2017
 

Z ostatnich dni




SZABAT: NAJŚWIĘTSZY ZE ŚWIĄT

Rabin Avi Baumol. Shavei Israel.

szabat.png

“Znacznie bardziej niż Żydzi przestrzegali i strzegli Szabatu, Szabat strzegł naród żydowski” (Ahad Haam)

Najbardziej szczegółowy opis świąt żydowskich przedstawiono w 23 rozdziale Księgi Kapłańskiej (Wajikra), w Parszat Emor. Ten zbiór przepisów ładnie wpasowuje się w sekwencję praw w księdze Wajikra. O czym jest ta księga? Można na to odpowiedzieć jednym słowem – o kedusza (świętości). Kedusza objawia się w różny sposób i księga Wajikra przedstawia nam wszystkie sfery, w których mamy odnaleźć i wykazać keduszę w naszym życiu.

Opis zaczyna się, od „Keduszat Makom” – świętości związanej z miejscem świątyni. To miejsce, które pomieści obecność Boga wymaga zaostrzonego przestrzegania prawa czystości, służby świątynnej i rytuału. Pierwsze kilka rozdziałów skupia się więc na procesie służby w Świątyni. Tu też Tora mówi o tych, którzy nie mogą wejść do Świątyni ze względu na brak świętości.

Kedusza znajduje się w Świątyni, ale także w domu. Gdy ktoś rozróżnia zwierzęta czyste od nieczystych oraz przestrzega przepisów koszerności uboju, wtedy kedusza pojawia się w jego domu. Natomiast, gdy ktoś mówi źle o bliźnich i źle traktuje ludzi, wtedy kedusza odchodzi i może nawet pojawić się kara w postaci choroby carat. 

Tora kontynuuje wyjaśniając pojęcie „Keduszat Adam” – które oznacza, że świętość można odnaleźć w każdej osobie. Począwszy od praw związanych ze stosunkami seksualnymi i określeniem, które związki są dozwolone a które zakazane; a skończywszy na wyjaśnieniu i wymienieniu wielu praw związanych z obowiązkami wobec innych, Tora kończy wyjaśnieniem, że świętość jest tam, gdzie człowiek wykazuje się altruizmem i żyje dla innych.

Po części dotyczącej świętości kapłanów, Tora zajmuję się kolejnym wymiarem świętości – świętością czasu. Święta w judaizmie określa się dwoma wymiennymi nazwami „Moadim” – czyli „odrębny czas” oraz „Mikrei Kodesz” – czas na nawoływanie do świętości. I gdy Tora wprowadza nas w święta, od którego święta powinna zacząć? Od Pesach? Rosz Haszana? Jom Kipur? Z odpowiedzią przychodzi nam Szabat!

W rozdziale 23 Tora wprowadza temat świąt, a następnie przez trzy kolejne wersety Tora mówi o Szabacie. Po czym ponownie wprowadza wątek świąt i szczegółowo omawia prawa Pesachu. Dlaczego pojawia się to podwójne wprowadzenie?

Oczywiste jest, że Szabat różni się od innych świąt. W przeciwieństwie do wszystkich innych świąt, Szabat jest raz w tygodniu oraz ustanowiony jest przez Boga już na samym początku Tory. Szabat jest darem Boga dla świata, podczas gdy święta są bardziej nacjonalistyczne, wyznaczone przez ludzi i dla ludzi. Dlaczego więc Tora połączyłaby Szabat wraz z innymi moadim?

Odpowiedź kryje się w pewnym wspólnym mianowniku – „mikraei kodesz” to czas nawoływania do świętości. Co odróżnia jeden dzień od drugiego? Co napełnia dzień keduszą? Raszi odpowiada, że definicją kedusza jest: odrębność. Gdy oddzielasz się od rzeczy powszechnej, świeckiej, tym samym podwyższasz swoją świadomość. Wiele praw żydowskich dotyczy tego pojęcia separacji, czasem fizycznej, a czasem metafizycznej.

Święta zobowiązują nas do zaniechania „melacha”, czyli działań które coś kreują i wytwarzają. To powstrzymanie się od tego typu pracy w święta powoduje, że nasze doświadczenie różni się od doświadczenia dni powszednich, i właśnie ta różnica napełnia ten szczególny dzień świętością. Szabat jest paradygmatem wszelkiej odrębności; nasze ubranie jest inne tego dnia, wszystko jest inne: nasze działania, żywność, modlitwy, nawet nasza mowa! Wszystko odbywa się w podwyższonym stanie ducha. Z tego powodu Szabat to nie jest zwykłe kolejne święto, ale dzień szczególnej najwyżej kedusza, najświętsze ze wszystkich świąt.

Rabin Avi Baumol

18 maja 2016.

Aktualności


Nowe Projekty


Ostatnie pytania


Nowe artykuły

Lombard Bytom Ruda Śląska Skup złota