Środa, 18 Październik 2017
 

Z ostatnich dni




ŚWIĘTO PESACH

Pesach - w roku 2017 zaczyna się z zachodem słońca w poniedziałek, 10 kwietnia, a kończy o zmroku we wtorek, 18 kwietnia. Pierwsza noc sederowa - 10 kwietnia. Instrukcja obchodzenia święta Pesach


Poniżej zamieszczamy dwa pliki w formacie .pdf:

Jeden z nich zawiera podstawowe informacje i instrukcje dotyczące obchodzenia święta Pesach; drugi stanowi zapis Hagady na Pesach (w nowym tłumaczeniu na język polski), która jest niezbędna do uczestnictwa w pesachowym Sederze, czyli uroczystej wieczerzy, podczas której przypomina się Wyjście z Egiptu.

Bardziej wnikliwe i obszerniejsze informacje o święcie Pesach znajdują się w Hagadzie.

A tutaj znajduje się link do filmu (w języku polskim) SEDER - jak we właściwy sposób przygotować i odbyć seder.

PESACH2.pdf 790.78 KB
Hagada.pdf 1.33 MB
pesach_1_1_1.jpgIMG_1355.jpg
...
Słownik terminów hebrajskich i aramejskich
związanych ze świętem Pesach


Stółsederowy.jpg
Stół sederowy
(fot. Gilabrand at en.wikipedia)

afikoman – (od afiku mine temika – „przyniesienie różnych słodkości”) dosłownie "deser", kawałek środkowej macy odłożony na początku Sederu

arba kosot - Cztery Kielichy: każdy z uczestników Sederu ma obowiązek wypić podczas wieczerzy cztery kielichy wina

bejca - jajko ugotowane na twardo, a później opieczone (w skorupie) w piekarniku.

cafun - (dosłownie: „ukryty”) - zjedzenie afikomanu

chacot halajla - dokładny środek nocy, pomiędzy wschodem a zachodem słońca

chamec - zakwas; każde z pięciu podstawowych zbóż: pszenica, żyto, jęczmień, orkisz, owies, które weszło w kontakt z wodą na czas 18 minut oraz każde jedzenie i napój wytworzone z użyciem tych zbóż lub w którym któreś z nich występuje choćby w minimalnych ilościach

bedikat chamec - poszukiwanie chamecu w domu, przeprowadzane wieczorem 14 nisan

bitul chamec - ceremonia unieważnienia, zrzeczenia się własności chamecu, który może jeszcze być w naszym posiadaniu

biur chamec - spalenie chamecu dokonywane rano 14 nisan

charoset - mieszanka pokrojonych jabłek, gruszek i orzechów włoskich wymieszanych z odrobiną miodu i wina; przypomina zaprawę murarską, używaną przez Żydów do wyrobu cegieł w Egipcie

charoset.jpg
Charoset
(fot. Yoninah)

chazeret – inna nazwa na maror. Drugi rodzaj gorzkich ziół spożywanych podczas Sederu w kanapce korech. Utarty chrzan lub sałata.

Dajenu - najbardziej znana pieśń sederowa ("Już by wystarczyło"). Wymienia dzieła Boga, które doprowadziły do uwolnienia Ludu Jisraela z niewoli

Hagada - opowieść zawierająca dzieje narodu Jisraela w Egipcie i opisująca jego cudowne wyzwolenie

Hagada_na_Pesach.jpg
Hagada na Pesach
(wyd. Pardesu)

erew Pesach - ostatni dzień (14 nisan) przed rozpoczęciem święta Pesach

halel - sześć psalmów odczytywanych jako pochwała Haszem (psalmy 113 -118)

jachac - przełamanie środkowej macy podczas Sederu

Kadesz, Urchac - wygłoszenie mnemotechnicznego tekstu, który przypomina kolejność poszczególnych etapów Sederu

karpas - warzywo, które kładziemy na talerzu sederowym; najczęściej jest to pietruszka, rzodkiewka lub seler

kezajit - jednostka miary, wielkość mniej więcej oliwki

kitnijot - ryż, soczewica, proso, fasola, gorczyca, fistaszki itp - nie jedzone podczas Pesach przez Żydów aszkenazyjskich

korech - "kanapka" składająca się z kawałka macy i gorzkich ziół (chazeret lub maror)

maca - cienkie placki wypiekane z użyciem wody i mąki, na stole sederowym symbolizujące kohenów, lewitów i lud

maca szmura - maca przygotowana specjalnie na Pesach z zachowaniem szczególnych procedur

maca_szmura_cr.jpg
Maca szmura
(fot. Yoninah)

magid - czytanie Hagady

ma nisztana - cztery pytania zadawane tradycyjnie przez najmłodszych uczestników Sederu, dotyczące sederowych rytuałów

maror - gorzkie zioła (sałata lub chrzan), symbol gorzkiego cierpienia narodu żydowskiego w Egipcie

mei melach - słona woda, w której zanurzamy karpas, symbol łez wylewanych przez Żydów w niewoli

nirca - "akceptacja" - modlitwa o przyjęcie Sederu i wypełnienie obietnicy odkupienia. Kończy się słowami "Leszana haba bJiruszalaim"

rachac - rytualne umycie rąk po zakończeniu opowieści Hagady

rewiit – miara objętości: wg różnych źródeł pomiędzy 86 a 150 cm sześciennych

Seder - "porządek", nazwa specjalnych kolacji podczas święta Pesach (15 nisan w Izraelu; 15 i 16 poza Izraelem)

talerz_sederowy_cr.jpg
Talerz sederowy
(fot. Yoninah)

szehechejanu – błogosławieństwo odmawiane w pierwszy dzień Pesach i obejmujące wszystkie dni święta

szulchan orech - posiłek sederowy

taanit bechorim - post pierworodnych obowiązujący pierworodnych synów w erew Pesach

urchac - oczyszczenie, rytualne umycie rąk podczas Sederu, bez wypowiadania błogosławieństwa

zeroa - pieczone mięso z kością, symbol ofiary pesachowej składanej w Świątyni tuż przed świętem Pesach.

 

SEDER: PRZYGOTOWANIA


Potrzebne przedmioty:


1. Co najmniej dwie świece

2. Kipy, czyli jarmułki, dla wszystkich, którzy chcą ich użyć

3. Biały obrus (tradycyjny kolor sederowego stołu)

4. Kwiaty na stole

5. Kartki z informacją dla uczestników przypominającą o kolejności elementów Sederu

6. Kielichy na wino dla wszystkich obecnych

7. Kielich proroka Elijahu – najpiękniejszy kielich, jaki znajduje się w domu

8. Wino w ogólnej ilości co najmniej 4 rewiit (około 500 ml na osobę)

9. Co najmniej trzy całe mace (plus co najmniej jedna maca dla każdego obecnego)

10. Specjalna serwetka do zakrywania macy

11. Specjalna torba lub serwetka na afikoman

12. Słona woda

13. Haggadot (Hagady) – po jednej dla każdego uczestnika (bardzo ważne!) i w dodatku to samo wydanie, aby uniknąć różnic w tekstach (bo rozlegnie się tzw. żartobliwie„piąte pytanie sederowe”: na której stronie jesteśmy?)

14. Dzbanek z wodą, miska i ręcznik do rytualnego mycia rąk

15. Tradycyjne jajka gotowane na twardo, od których zazwyczaj rozpoczyna się uczta sederowa (szulchan orech)

16. Poduszki, które służą do opierania się na nich

17. Talerz sederowy – z wyznaczonymi miejscami na symboliczne potrawy (może być także każdy zwykły talerz).

18. Naczynie (lub naczynia, np. miseczki), przeznaczone na wino wylewane z kielicha w czasie wymieniania plag, które dotknęły Egipcjan

Podczas kolacji sederowej, prowadzący Seder według niektórych zwyczajów zakłada na siebie biały kitel – podobny do płaszcza strój, symbolizujący anioły (podobny również  do szaty żałobnej).


Jak przygotować talerz i stół sederowy ?


Stół do Sederu należy przygotować w erew Pesach – przygotować zastawę, ustawić  talerze z przysmakami, porozstawiać krzesła itp. Stół powinien wyglądać tak świątecznie, jak jest to możliwe. Pesach jest niezwykle ważnym świętem i ten fakt powinien znaleźć odzwierciedlenie w sposobie, w jaki przygotowujemy stół, przy którym będzie odbywał się Seder. Ponieważ przy obecności większej liczby osób przy stole tylko prowadzący i osoby siedzące tuż koło niego będą mieć dostęp do talerza sederowego, dobrym pomysłem jest przygotowanie paru mniejszych talerzy z identycznym zestawem potraw i postawienie ich na stole tak, aby wszyscy mogli do nich łatwo sięgać. Na tych dodatkowych talerzach nie musi znajdować się zeroa.

W erew Pesach (w przeddzień świeta) przygotowujemy także wino służące wypełnieniu micwy (przykazania) Czterech Kielichów oraz karpas, maror, charoset, zeroa, bejcę oraz mei melach.

Układ talerza sederowego obecnie obowiązujący według zasad halachy (prawa religijnego) jest zgodny z orzeczeniem Arizala. Talerz ma znajdować się przed prowadzącym Seder.

talerz_cr_cr.jpg

Na sederowym talerzu kładziemy w kolejności zgodnej z obrotem wskazówek zegara:

  • Zeroa (mięso pieczone) - na godzinie pierwszej)– upieczone mięso z kością: pieczona szyja kurczaka, indyka, noga kurczaka lub podudzie jagnięce. Jest to symbol ofiary pesachowej (korban pesach) składanej w Świątyni tuż przed świętem Pesach, do roku 70 n.e., czyli do czasu zburzenia Świątyni przez Rzymian. Zeroa oznacza „ramię”; nawiązuje do „wyciągniętego ramienia” Boga, który ocalił Izraelitów podczas przejścia przez Morze Trzcinowe (Czerwone). Zeroa ma wyłącznie symboliczne znaczenie na stole sederowym i nie jest zjadana. Ma wyrażać przesłanie, że bez Świątyni nie jest możliwe składanie ofiar ze zwierząt.
  • Charoset (poniżej, po prawej stronie) - mieszanka pokrojonych jabłek, gruszek i orzechów włoskich (mogą to być również figi, daktyle, migdały) wymieszanych z odrobiną miodu i wina. Ta mieszanka ma symbolizować zaprawę murarską, używaną przez Żydów - niewolników do wyrobu cegieł w Egipcie, ale także – według niektórych interpretacji – słodkie, otumaniające odurzenie monotonią niewolniczej pracy.
  • Chazeret (u dołu talerza) - drugi rodzaj maroru (gorzkich ziół). Najczęściej utarty chrzan - używany jako maror na (korech). Obecność chazeret nie jest obowiązkowa według Remu. Jest – według Arizala.
  • Karpas (po lewej stronie talerza, naprzeciwko  charosetu) - warzywo, które również kładziemy na talerzu sederowym. Symbol żywotności „domu Izraela”. Najczęściej pietruszka, rzodkiewka lub seler, albo ugotowany ziemniak lub – rzadziej – surowa cebula. Nie wolno użyć tego samego warzywa,  które wykorzystuje się na maror.
  • Bejca (po lewej stronie talerza, naprzeciwko zeroa) - jajko ugotowane na twardo, a później opieczone (w skorupie) w piekarniku.  Symbolizuje korban chagiga, dodatkową świąteczną ofiarę składaną obok baranka pesachowego w Świątyni. Podobnie jak zeroa, bejca ma wyłącznie znaczenie symboliczne. Jajka na twardo mogą być zjadane w trakcie wieczerzy sederowej, ale nie to stanowiące bejcę umieszczoną na talerzu sederowym.
  • Maror (po środku talerza) – gorzkie, surowe zioła (najlepiej sałata lub chrzan). Są one symbolem gorzkiego cierpienia narodu  żydowskiego w Egipcie. Spożywane są  oddzielnie po zjedzeniu macy, a potem razem z macą na kanapce korech.

Na talerzu nie ma mei melach - słonej wody, w jakiej zanurzamy karpas, a która symbolizuje łzy wylewane przez Żydów w niewoli. Naczynie ze słoną wodą (rzadziej octem) ma znajdować się obok talerza sederowego, choć niektórzy stawiają je na nim (jest to zgodne z opinią halachiczną Remu).

Gdy nie mamy specjalnego zestawu sederowego z talerzem sederowym na wierzchu a talerzami na mace pod spodem, trzy mace, tradycyjnie okrągłe, kładziemy jedną na drugiej (mogą być przedzielone serwetkami), na serwetce lub na osobnym talerzu. Mace powinny być przykryte. Te trzy mace symbolizują strukturę społeczności żydowskiej: Kapłani, Lewici i lud.

W czasie Sederu mace są zakrywane i odkrywane.

Ogólna zasada polega na tym, że gdy wznosimy do góry kielichy z winem, mace powinny być zakryte, a gdy odczytujemy tekst Hagady – odkryte.

***
Chagall_Tablice__Przykazań.jpg


Przyjęło się twierdzenie, że dwa filary judaizmu to Stworzenie Świata i Wyjście. Bóg stwarzający świat (księga Bereszit) i Bóg wyprowadzający Żydów z Egiptu (księga Szemot). Pesach upamiętnia uwolnienie (Wyjście) hebrajskich niewolników z ziemi faraonów. Jest to jak najbardziej uzasadniona opinia. I można przywołać wiele argumentów potwierdzających jej słuszność, ale spójrzmy na jeden, który znajdujemy bezpośrednio w samej Torze.

Zauważmy więc, jak uzasadniane jest tak fundamentalne w judaizmie święto jak Szabat, w Dziesięciu Oświadczeniach (Przykazaniach) – Aseret hadibrot.

Istnieją – jak wiadomo – dwie, prawie identyczne wersje Dekalogu.

W wersji zapisanej w Szemot i ogłoszonej pod górą Synaj, czytamy: „Pamiętaj [stale] o dniu Szabatu, aby go uświęcać. (...) Bo w sześć dni Bóg uczynił niebo i ziemię, morze i wszystko, co w nim jest i odpoczął w siódmym dniu” (20, 8-11).

Natomiast w Dewarim uzasadnienie tego samego przykazania jest już inne: „Przestrzegaj dnia Szabatu, aby go uświęcać (...). I pamiętaj, że niewolnikiem byłeś w ziemi Micrajim, gdy Bóg, twój Bóg, wywiódł cię stamtąd silną ręką i wyciągniętym ramieniem, [abyście Mu służyli]. Dlatego Bóg, twój Bóg nakazał ci, żebyś zachowywał Szabat” (5, 12 i 15).

  • Pierwsze uzasadnienie wzywa – nakazując pamiętanie o Szabacie – do naśladowania Boga. Człowiek ma być bowiem kreatorem, a nie wyrobnikiem. Po sześciu dniach pracy – ma poczuć smak „świata, który ma nadejść”, smak Ery Mesjańskiej; musi zaprzestać tego, co fizyczne, aby skupić się na tym, co duchowe.
  • Drugie uzasadnienie wzywa do odrzucenia niewolnictwa. Niewolnik w Egipcie nie obchodzi Szabatu. Nie pozwala mu na to jego właściciel. Bóg wyprowadził Żydów z Egiptu. Ale przecież ktoś, kto pracuje siedem dni w tygodniu – nawet z własnej woli – również jest niewolnikiem. Nawet jeżeli dostaje za to podwójną czy potrójną stawkę, jest po prostu dobrze płatnym, ale wciąż niewolnikiem. Tylko wolny człowiek może obchodzić Szabat. Wyprowadzenie Żydów z niewoli egipskiej było daniem wolności na zawsze, stąd nakaz wiecznego „przestrzegania Szabatu”. Było jednocześnie wstępem do dania Prawa, czyli systemu zasad etycznych, którego podstawą jest właśnie Dziesięć Oświadczeń.

Podsumowując: uzasadnienia Szabatu – fundamentalnie istotnego w judaizmie święta – podkreślają dwa najważniejsze aspekty istoty ludzkiej: człowiek jako twórca, wzorujący się w swoim postępowaniu na Bogu – czyli dążący do świętości, i człowiek jako istota wolna, a więc jednocześnie etyczna, czyniąca dobro.

Dążenie do świętości i czynienie dobra (jako atrybuty człowieka wolnego) – najważniejsze, według judaizmu, cele człowieka i główny sens jego istnienia – powiązane są ściśle (jak widać na powyższym przykładzie) właśnie z historią Stworzenia i Wyjścia.

***


W jakim sensie Pesach jest świętem wolności?


Na dwóch poziomach: historycznym i duchowym. W sensie historycznym Pesach upamiętnia uwolnienie Żydów z niewoli egipskiej. Egipt – najpotężniejsze państwo tamtego okresu starożytności (około 3250 lat temu) musiał pogodzić się z faktem, że – dzięki interwencji Boga – upokarzani, wykorzystywani, pozbawieni praw nędzarze uzyskali wolność.

W sensie duchowym Pesach jest świętem wolności, bo po czterdziestu dziewięciu dniach wędrówki przez pustynię Żydzi otrzymali Torę, a w niej system moralny i etyczny składający się z nakazów i zakazów, które uczyniły ich naprawdę wolnymi.

Bowiem wolność wcale nie polega na tym, że nieograniczane jest nasze prawo do robienia tego, co robić chcemy. Tak myślą niewolnicy – niedostrzegający, że rozumiana w ten sposób wolność jest tylko zaspokajaniem egoizmu, że jest zawsze jednoznaczna z czyjąś krzywdą.

Wolność jest to stan, w którym nikt nie ogranicza naszego prawa do robienia tego, co słuszne. Wolność jest wtedy, gdy nikt nie zabrania człowiekowi postępowania w sposób właściwy, etyczny. Nie ma więc wolności bez etyki. Nie ma wolności, gdy etyka ulega stłamszeniu. Niewolnikowi nie wolno postępować w sposób etyczny, chociażby dlatego, że etyczne zachowanie wchodzi natychmiast w konflikt z interesem właściciela niewolników. Mosze (Mojżesz) – człowiek etyczny – zabija znęcającego się nad niewolnikiem nadzorcę. Faraon wydaje na Moszego wyrok śmierci. W Egipcie nie ma wolności dla Żydów.

Gdy człowiek jest wolny, nikt nie ograniczy go w czynieniu tego, co etyczne. Aby jednak postępować etycznie, trzeba najpierw poznać zasady etyki. Zawiera je właśnie Tora Pisana i Tora Ustna – obie przekazane Moszemu przez Boga po Wyjściu z Egiptu – wydarzeniu upamiętnianym przez święto Pesach.

Wyjście z Egiptu i, w jego efekcie, przyjęcie „jarzma Tory” („jarzma przykazań” – kabalat ol micwot), czynią Żydów ludźmi wolnymi.

...


W sensie historycznym Pesach upamiętnia uwolnienie Żydów z niewoli egipskiej. Egipt – najpotężniejsze państwo tamtego okresu starożytności (około 3250 lat temu) - musiał pogodzić się z faktem, że – dzięki interwencji Boga – upokarzani, wykorzystywani, pozbawieni praw nędzarze uzyskali wolność. W sensie duchowym Pesach jest świętem wolności, bo po czterdziestu dziewięciu dniach wędrówki przez pustynię Żydzi otrzymali Torę, a w niej system moralny i etyczny składający się z nakazów i zakazów, które uczyniły ich naprawdę wolnymi. Bowiem wolność wcale nie polega na tym, że nieograniczane jest nasze prawo do robienia tego, co robić chcemy. Tak myślą niewolnicy – niedostrzegający, że rozumiana w ten sposób wolność jest tylko zaspokajaniem egoizmu, że jest zawsze jednoznaczna z czyjąś krzywdą.

Wolność jest to stan, w którym nikt nie ogranicza naszego prawa do robienia tego, co słuszne. Wolność jest wtedy, gdy nikt nie zabrania człowiekowi postępowania w sposób właściwy, etyczny. Nie ma więc wolności bez etyki. Nie ma wolności, gdy etyka ulega stłamszeniu. Niewolnikowi nie wolno postępować w sposób etyczny, chociażby dlatego, że etyczne zachowanie wchodzi natychmiast w konflikt z interesem właściciela niewolników. Mosze – człowiek etyczny – zabija znęcającego się nad niewolnikiem nadzorcę. Faraon wydaje na Moszego wyrok śmierci. W Egipcie nie ma wolności dla Żydów. Gdy człowiek jest wolny, nikt nie ograniczy go w czynieniu tego, co etyczne. Aby jednak postępować etycznie, trzeba najpierw poznać zasady etyki. Zawiera je właśnie Tora Pisana i Tora Ustna – obie przekazane Moszemu przez Boga po Wyjściu z Egiptu – wydarzeniu upamiętnianym przez święto Pesach.

Wyjście z Egiptu i, w jego efekcie, przyjęcie „jarzma Tory” („jarzma przykazań” – kabalat ol micwot), czynią Żydów ludźmi wolnymi.

W Pesach składano oddanie z baranka wówczas, gdy istniała Świątynia. Od czasów zburzenia Świątyni (70 rok n.e.) ta ofiara została zaniechana razem z wszystkimi innymi ofiarami ze zwierząt. Na stole sederowym symbolizuje ją zeroa. Jest to upieczone mięso z kością – pieczona szyja kurczaka, indyka, noga kurczaka lub podudzie jagnięce. Zeroa oznacza „ramię”; nawiązuje do „wyciągniętego ramienia” Boga, który ocalił Żydów podczas przejścia przez Morze Trzcinowe (Czerwone). Zeroa posiada wyłącznie symboliczne znaczenie na stole sederowym i nie jest zjadana. Ma wyrażać przesłanie, że bez Świątyni nie jest możliwe składanie ofiar ze zwierząt. 

...

Pesach jest świętem upamiętniającym Wyjście ludu Izraela z niewoli egipskiej. Symbolem tej niewoli jest chamec.

Tora nakazuje pozbycie się chamecu na okres Pesach.

Chamec to produkt z każdego z pięciu podstawowych zbóż: pszenicy, żyta, jęczmienia, orkiszu i owsa, który wszedł w kontakt z wodą na czas co najmniej 18 minut. Przyjmuje się, że w takim zbożu rozpoczął się już proces zakwaszania, ponieważ właśnie po 18 minutach w cieście powstałym z mieszanki mąki z wodą rozpoczyna się fermentacja. Chamec to także każdy produkt wytworzony z użyciem tych zbóż lub w którym jakiekolwiek z nich występuje choćby w minimalnych ilościach (wyjątkiem jest maca przygotowywana w szczególny sposób specjalnie na Pesach).

Dlaczego chamec jest symbolem niewoli?

Bo chamec jest symbolem Egiptu (Micrajim), a Egipt (Micrajim) oznacza zniewolenie.

Judaizm uważa, że każdy człowiek ma inklinacje do zła (co nie oznacza, że musi być zły!) i niezależnie, jak bardzo stara się postępować właściwie, cały czas tkwi w nim potencjalna skłonność do arogancji, niesprawiedliwości, zarozumiałości, mściwości, zniewolenia innych. Cechy te charakteryzowały egipskich właścicieli niewolników i prześladowców ludu Izraela. Symbolizował je właśnie chamec - niezbędny do wytwarzania najpopularniejszego produktu egipskiego, którym był chleb - wynalazek cywilizacji egipskiej i symbol triumfu Egiptu nad resztą świata - robiony ze zbóż tak obficie zbieranych w starożytnym świecie wyłącznie w delcie Nilu i na równinach zalewanych jego wodami. Egipski chleb był przecież najpopularniejszym, podstawowym i najbardziej "egipskim" pokarmem właścicieli niewolników, a więc chlebem ludzi złych.

a_1_1.jpg


Zauważmy istotną sprawę: stosowany przez Egipcjan proces fermentacji jest procesem "zepsucia" [coś, co ulega zakwaszeniu, uważane jest za zepsute]. Egipt wykorzystywał w produkcji chleba proces rozkładu materii organicznej, a jednocześnie budował  swoją cywilizacyjną potęgę również na rozkładzie, na zepsuciu moralnym i duchowym.  „Zakaz spożywania, a nawet posiadania chleba przez okres siedmiu dni święta Pesach – święta upamiętniającego wyjście z Egiptu, najważniejszego wydarzenia Tory po Kreacji Świata – był przede wszystkim symbolicznym odrzuceniem Egiptu” - zauważa teolog Dennis Prager.

Odszukanie, zniszczenie, sprzedanie i unieważnienie chamecu jest symbolicznym zerwaniem z wszystkim tym, co od ponad trzech tysięcy lat oznacza dla Żydów Egipt zarówno w wymiarze historycznym jak i – przede wszystkim – duchowym. Ponadto Egipt był cywilizacją naznaczoną kultem śmierci (mumie, piramidy, Księga Umarłych, Dolina Królów). Wybór, którego dokonał lud Izraela, był wyborem życia. ["Patrz, składam przed tobą dzisiaj życie i dobro, śmierć i zło" i "Świadczę się przed wami dzisiaj niebem i ziemią: życie i śmierć składam przed tobą, błogosławieństwo i przekleństwo; wybierz życie, abyś żył ty, i potomstwo twoje" (Dewarim 30:15, 18)].

 

PESACH - CZAS NASZEJ WOLNOŚCI


egipt1.jpg


Pesach to z'man cheiruteinu (zman harutenu) - "czas naszej wolności"

Na jednym poziomie, jest to wspominanie wielkiego momentu historii: dzięki interwencji Boga, grupa niewolników, ludzi znajdujących się na najniższym szczeblu drabiny społecznej w Egipcie - najpotężniejszym państwie starożytnego świata, zbuntowała się przeciwko tej potędze i zerwała kajdany niewolników.

Najubożsi, najbardziej prześladowani, pozbawieni praw, zniewoleni, zmuszani do ciężkiej pracy dla innych, traktowani okrutnie i niesprawiedliwie  - uzyskali wolność.

Na drugim poziomie, święto Pesach ma uświadamiać kolejnym ludziom współczesnym, żyjącym dziś, że - jak czytamy w Hagadzie na Pesach - "W każdym pokoleniu człowiek powinien postrzegać siebie, jak gdyby to on sam wyszedł z Egiptu".


Z jakiego Egiptu?

Egipt faraonów już dawno przecież nie istnieje.


Egipt może być w każdym z nas.

Egipt symbolizujący niewolę, uzależnienie, przemoc, ciemność i wreszcie - śmierć.

Każdy z nas może nosić w sobie swój własny Egipt.

Nie potrzeba faraona i nie jest konieczne bycie zmuszanym do budowania grobowców-piramid w upale, aby być niewolnikiem.

Niewolnikiem czyni każda zależność od tego, co nas zniewala.

Lista jest długa, bardzo długa: można być na przykład niewolnikiem własnego egoizmu - niezdolnym do dostrzegania potrzeb innych ludzi, można być niewolnikiem dążenia do pieniędzy, do kariery, do sławy, do ciągłego szukania akceptacji u innych. I - oczywiście - można być uzależnionym od narkotyków, alkoholu, hazardu, Internetu i świata wirtualnego, telefonu komórkowego, jedzenia, pracy, seksu, pornografii, samookaleczeń, zakupów, diety, leków, koncentracji na urodzie i sprawności fizycznej, rozlicznych fanatyzmów, w tym również religijnego, a także ateistycznego lub antyteistycznego itd. itp.

Gdy mówimy do siebie "Mogę przestać to robić w każdej chwili" i nie przestajemy, oznacza to, że nie możemy przestać, tylko oszukujemy siebie samych.

Każde zniewolenie kształtuje szczególną mentalność niewolnika.

Jej cechy charakterystyczne, to winienie innych za własne błędy, uwielbienie dla własnego - ciągłego i dominującego - poczucia krzywdy, które służy za usprawiedliwienie własnej pasywności i uciekania przed podejmowaniem decyzji, niezdolność do kochania i szanowania innych, trwale pesymistyczne i krytyczne ocenianie ludzi, brak poczucia wdzięczności, cenienie wyżej własnej korzyści niż sprawiedliwości, stałe uciekanie przed jakąkolwiek odpowiedzialnością, tendencje do posługiwania się kłamstwem, brak szacunku dla prawdy.

Takie właśnie cechy odzywały się też - czytamy o tym w Torze - wielokrotnie w  ludziach, którzy wyszli z Egiptu 15 dnia nissan roku 2448. Wielu narzekało, miało ciągłe pretensje do Moszego (Mojżesza), wspominało z sentymentem niewolę, narzekało na zsyłaną przez Boga mannę, że jednostajna...

Czterdzieści lat błąkania się po pustyni spowodowało, że wymarli ci, których dusze zatruła mentalność niewolników, wyniesiona z Egiptu (bo, jak mówi porzekadło: „Łatwiej było wyprowadzić ludzi z Egiptu, niż wyprowadzić Egipt z ludzi”).

Jedną z podstawowych wartości judaizmu jest właśnie wolność. Teologiczne przesłanie historii Wyjścia Żydów z niewoli egipskiej zawiera nadzieję i naukę dla całej ludzkości. Rabin Samson Rafael Hirsch pisze na temat symboliki Wyjścia: „Każdy człowiek może uznać tę przeszłość za swoją własną i włączyć się do kręgu tych, którzy zostali wówczas wyzwoleni."

Każdy człowiek!

Bowiem na najważniejszym poziomie, dążenie do wolności nie jest problemem społecznym, politycznym, ekonomicznym, ale przede wszystkim całkiem osobistym i wewnętrznym dla każdego człowieka.

Aktualności


Nowe Projekty


Ostatnie pytania


Nowe artykuły

Lombard Bytom Ruda Śląska Skup złota