Środa, 20 Wrzesień 2017
 

Z ostatnich dni




SZAWUOT

pytanie od Magdaleny:

 Chciałabym dowiedzieć się więcej o Szawuot.

odpowiedź :

Szawuot jest świętem upamiętniającym nadanie ludowi Jisraela Tory (Matan Tora), która jest nie tylko świętą księgą judaizmu, ale także tekstem, jaki wpłynął - jak żaden inny - na historię ludzkości. Dlatego nazywane jest Zman Matan Toratejnu (Czasem Nadania Naszej Tory).

W Torze święto to określane jest aż na trzy różne sposoby: mianem Hag ha-Kacir – co oznacza Święto Zbiorów /dokładnie „koniec żniw”/ (Szemot/Ks. Wyjścia 23:16), Jom ha-Bikkurim - Dniem Pierwszych Owoców (Bemidbar/Ks. Liczb 28:26) i Hag ha-Szawuot - Świętem Tygodni (Szemot/Ks. Wyjścia 34:22).

Jest ono drugim z trzech głównych świąt o rolniczym i historycznym charakterze (pozostałe dwa to Pesach i Sukot). Jednak w odróżnieniu od tych dwu świąt, data obchodzenia  Szawuot nie jest wymieniona w Torze, ale jest powiązana z terminem obchodzenia Pesach.  W drugi dzień Pesach rozpoczyna się liczenie Omeru, które trwa 49 dni. 50 dnia, a więc po upływie siedmiu tygodni (stąd nazwa “Święto Tygodni”) obchodzony jest Szawuot. Te 49 dni wędrówki po wyjściu z Egiptu to czas, który był potrzebny, aby Izraelici mogli przygotować się do przyjęcia Tory i zaakceptowania jej przykazań.

W odróżnieniu od innych świąt, w Szawuot nie obowiązują specjalne micwot wynikające z Tory, ale tradycyjne sposoby obchodzenia świąt, polegające na powstrzymywaniu się od pracy, specjalnych modlitwach i studiowaniu Tory. Jednak wiele z tych szczegółowych zwyczajów (minhagim) funkcjonuje na równi z zasadami prawa religijnego. Te tradycyjne formy uświęcania Szawuot opisuje mnemotechniczne słowo acharit (“ostatni”), które składa się z pierwszych liter nazw poszczególnych zwyczajów:

Akdamut – odczytanie średniowiecznego poematu w języku aramejskim opiewającego wspaniałość Boga (odbywa się przed nabożeństwem porannym).

Chalaw (mleko) – spożywanie produktów mlecznych. Król Salomon opisywał Torę w „pieśni nad Pieśniami” jako „miód i mleko”. Ponadto jedzenie produktów mlecznych upamiętnia fakt, że wraz z otrzymaniem Tory Izraelitów zaczęło obwiązywać przestrzeganie zasad koszerności, więc nie mogli  spożywać żadnego mięsa przygotowanego wcześniej, bo z pominięciem tych zasad. Musieli więc bezpośrednio po otrzymaniu Tory zadowolić się produktami z mleka.

Rut - odczytanie Księgi Rut podczas porannego nabożeństwa.  Księga ta opisuje okres żniw, a ponadto postać konwertytki Rut nawiązuje do podstawowego warunku wpisania się we wspólnotę narodu żydowskiego, jakim jest akceptacja Tory. Potomkiem Rut był król Dawid, który urodził się w Szawuot, a również zmarł w to święto.

Jerek - udekorowanie domów i synagogi zielonymi gałęziami drzew. Według tradycji góra Synaj zazieleniła się i pokryła kwitnącymi kwiatami tuż przed wręczeniem Tory. (W tradycji chrześcijańskiej istnieje podobny zwyczaj w „Pięćdziesiątnicę” czyli „Zielone Świątki”).

Tora – całonocne studiowanie Tory.  W Jerozolimie kończy się ono wędrówką tysięcy ludzi do przed świtem, do Kotelu (Ściany Zachodniej). Jest to pozostałość pielgrzymiego charakteru Szawuot: w czasach Świątyni obowiązkiem wszystkich Żydów było przybycie na to święto do Jerozolimy. Po roku 1967, gdy obywatele Izraela odzyskali dostępu do Kotelu, podczas pierwszego święta Szawuot przybyło tam ponad 200 000 Żydów.

Kotel.jpg

Szawuot zaczyna się z nastaniem szóstego dnia miesiąca siwan (w tym roku [2012] jest to wieczór 26 maja). Talmud naucza, że Bóg dał Dziesięć Oświadczeń (Przykazań) dokładnie w noc szóstego siwan, czyli w pierwszą noc Szawuot.

Według tradycji, gdy fragmenty Tory są odczytywane w synagodze w święto Szawuot, Bóg daje Torę i przykazania na nowo. 

Przykazania i Tora uczyniły naród żydowski wolnymi ludźmi nie tylko dlatego, że ich wręczenie stanowiło najważniejszy moment Wyjścia z niewoli egipskiej, ale także dlatego, iż moralne przesłanie Tory daje każdemu człowiekowi szansę na uwolnienie się od własnych ograniczeń.

Trafnie pisała o tym autorka jednego z dwóch tekstów nagrodzonych w naszym konkursie na esej:

"Gdy pięćdziesiątego dnia od Wyjścia z Egiptu Mosze zszedł z góry Synaj z wiadomością od Boga, stanął przed tłumem - ciągle jeszcze - mentalnych niewolników. Nie przyniósł im orędzia od Boga, że oto teraz, skoro już wreszcie nie mają nad sobą władzy Egipcjan, to nareszcie wszystko im wolno. Przyniósł Dziesięcioro Przykazań - zbiór nakazów i zakazów: "Nie morduj", "Nie kradnij" "Nie składaj fałszywych zeznań", "Szanuj rodziców", "Nie cudzołóż". A także "uświęcaj Szabat" - powstrzymuj się od twórczej pracy raz w tygodniu.

To w tym momencie została ogłoszona światu najsłynniejsza w dziejach człowieka deklaracja niepodległości.

Bo dopóki wolność osiąga się kosztem innych, zawsze jest ona ograniczona, ciągle kreuje niewolników. "Wolność" mordowania wymaga istnienia ofiar morderstwa. "Wolność" kradzieży tworzy okradzionego. "Wolność" fałszywych zeznań - stwarza niesprawiedliwie osądzonych i skazanych. I tak będzie zawsze, póki wolność będzie się rozumiało jako czynienie tego, na co ma się akurat ochotę. Dopóki rozumie się ją jako zaspokajanie egoizmu, konsekwencją zawsze będzie ograniczenie cudzej wolności.

Rewolucyjnym dokonaniem etycznym Tory i Dekalogu jest wizja wolności, która pozwala wyjść z zaklętego kręgu zniewalających i niewolonych. Jej uniwersalizm wynika z tego, że opiera się nie na sile, ale na sprawiedliwości. Bo ta, aby zasługiwała na swoją nazwę, musi dotyczyć wszystkich. Póki jest ograniczona, póty towarzyszy jej czyjaś krzywda, a więc nie jest  sprawiedliwością. I nie jest możliwa bez reguł.

Po wyjściu z Egiptu niewolnicy otrzymują ten zbiór uniwersalnych - ogólnoludzkich i sprawiedliwych reguł, absolutnie niezbędny, aby mogli stać się naprawdę wolnymi ludźmi. Dopiero od tego momentu wolność oznacza już dokładnie to, co gwarantuje jej pełnię i trwałość. Nie polega na czynieniu tego, co się chce, ale tego, co jest sprawiedliwe i słuszne. Jest też o wiele trudniejsze, niż bycie bezwolnym narzędziem, które nie ponosi  odpowiedzialności za swoje czyny. Dlatego ludzie nie mogli samodzielnie dotrzeć do akceptacji tej wartości, musiała się ona dokonać z udziałem Boga. To tłumaczy, dlaczego Mojżesz wymieniony jest w Hagadzie tylko raz, a cała zasługa przypisana zostaje Bogu.

Od tej pory niewola oznacza takie warunki, w których człowiek nie czyni tego, co jest słuszne. Może to być spowodowane ograniczeniem z zewnątrz (jakikolwiek system totalitarny, jakakolwiek tyrania i niesprawiedliwy system prawny) lub z wewnątrz, gdy tkwi w nim samym: może to być na przykład jakikolwiek nałóg, który deformuje zdolność samooceny lub strach, który powstrzymuje go przed etycznym działaniem.

Wolność rozumiana jako jej przeciwieństwo wydobywa z człowieka pełnię jego zdolności, czyni go istota twórczą, nadaje sens jego działaniom i życiu, pozwala mu cieszyć się owocami jego pracy i - najogólniej mówiąc - ulepszać świat.

Postrzeganie siebie, jako tego, który wyszedł z Egiptu, oznacza uświadomienie sobie tego ścisłego i fundamentalnego powiązania wolności z odpowiedzialnością za własne życie i za sprawiedliwość w relacjach z innymi. Te z kolei dwa pojęcia: odpowiedzialność i  sprawiedliwość utożsamiane są z etyką. A źródłem etyki jest Bóg.

Prawda ta była i jest tak rewolucyjna, że nie tylko uformowała z tułających się po pustyni niewolników naród, który przetrwał trzy tysiąclecia, ale wciąż trwale, choć z oporami, zmienia świat na lepsze."


Cały esej: kliknij tutaj.


Kliknij: KALENDARZ ŻYDOWSKICH ŚWIĄT

Aktualności


Nowe Projekty


Ostatnie pytania


Nowe artykuły

Lombard Bytom Ruda Śląska Skup złota